ATMOSFERİN YAPISI
Atmosfer, dünya'mızı çevreleyen, güneş'ten gelen enerjinin hızlı bir şekilde uzaya geri dönmesini önleyen ve canlılar için yaşamsal önem taşıyan gaz kütlesine denir.
Bilim adamları, dünya'mızın yaklaşık 5 milyar yıl önce oluştuğuna inanmaktadırlar.
Dünya'nın oluşumun dan sonraki ilk 500 milyonlu yıllar da atmosferin su buharı ve gazlar dan oluştuğu düşünülmektedir.
3.5 milyar yıl öncesinde ise, atmosferin muhtemelen karbondioksit (CO2), karbonmonoksit (CO), su buharı (H2O), azot (N2) ve hidrojen (H2) gibi gazlar dan oluştuğu varsayılmaktadır.
Atmosfer birbirin den farklı kimyasal özelliklere ve değişik sıcaklık profiline sahip çeşitli tabakalar dan oluşmaktadır.
Atmosferi oluşturan gazlar ise deniz seviyesin den itibaren yaklaşık 1.000 km yukarıya kadar uzanmaktadır.
Atmosferde ki toplam gaz konsantrasyonunun % 99’undan daha fazlası yer yüzeyin den itibaren ilk 40 km’lik tabaka da bulunmaktadır.
Yer yüzeyin den itibaren yaklaşık 15 km’ye kadar uzanan, sıcaklığın hızlı ve düzgün bir şekilde azaldığı tabakaya troposfer denilmektedir.
Bu tabaka da sıcaklık, yerden itibaren yükseldikçe her kilometre de yaklaşık 6 C azalarak üst sınırda -50 C ile -60 C’ye kadar ulaşmaktadır.
Atmosferde ki su buharının % 99’u bu tabaka da bulunmakta, miktarı ise enlemlere göre değişiklik göstermektedir.
Yer yüzeyini etkileyen ve atmosferde oluşan bütün hava olayları troposfer tabakasın da meydana gelmekte, bazen stratosferin alt kısımların da da bu tür olaylar oluşabilmektedir.
Kuvvetli konvektif hava akımlarının görülmesi nedeniyle troposfer tabakası karışma bölgesi olarak da adlandırılmaktadır.
Troposfer ile stratosfer tabakalarını birbirin den ayıran ve kalınlığı çok ince olan ara tabakaya ise tropopoz denilmektedir.
Bu tabakanın yüksekliği kutuplar da 8 km, ekvator üzerinde ise 18 km’ye kadar ulaşabilmektedir.
Bu yükseklik mevsimlere göre değişmekle birlikte, yaz ayların da en yüksek, kış ayların da da en düşük seviyesine ulaşmaktadır.
Atmosfer de, troposfer tabakasın dan hemen sonra gelen ve yaklaşık olarak 15 ile 50’nci km’ler arasında uzanan tabakaya da stratosfer denilmektedir.
Bu tabakada sıcaklık, troposferin tersine yükseldikçe yavaş yavaş artış göstermekte ve -45 C’ye kadar ulaşmaktadır.
Stratosfer tabakasının üzerinde, yaklaşık olarak 50 ile 80’inci km’ler arasın da sıcaklığın tekrar azaldığı mezosfer tabakası bulunmaktadır.
Bu tabaka da ozon ve önemsiz miktarda su buharı bulunmaktadır.
Bu nedenle sıcaklık troposfer ve stratosfer tabakalarına göre burada daha düşüktür.
Mezosfer tabakasının hemen üzerinde, yerden yaklaşık 100 ile 200’üncü km’ler arasın da, sıcaklığın yaklaşık 1.100 C ile 1.650 C arasında değiştiği termosfer tabakası bulunmaktadır.
Güneş'ten dünya'mıza gelen ışınların bu tabaka da emilmesin den dolayı bu tabaka da sıcaklık hızla artmaktadır.
Yer yüzeyin den yaklaşık 960 ile 1.000 km yükseklikte ve atmosferin en dış bölümünü oluşturan tabakaya da ekzosfer denilmektedir.
Bu tabaka, dünya atmosferi ile uzay arasındaki geçiş bölgesini oluşturmaktadır...
Yazan :Rico Bey
(santraforum.forumup.com)
